ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ: ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

ΓΕΝΙΚΑ

Η εφαρμογή νέων, τεχνικώς απαιτητικών, εγχειρητικών μεθόδων στην αντιμετώπιση α) του καρκίνου του παχέος εντέρου και του ορθού (πλήρης εκτομή μεσοκόλου-ΠΕΜ και ολική εκτομή μεσοορθού-ΟΕΜ), οι οποίες βελτιώνουν την ογκολογική έκβαση των ασθενών και β) διαφόρων καλοήθων παθήσεων του παχέος εντέρου (π.χ. πρόπτωση του ορθού – αποκατάσταση με διακοιλιακή ορθο-κολπο-πηξία και ιδιαιτέρως ικανοποιητικά αποτελέσματα), αλλά και η σταδιακή καθιέρωση της λαπαροσκοπικής προσεγγίσεως στην χειρουργική του παχέος εντέρου επιβάλλουν την εφαρμογή νέων αποτελεσματικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τα οποία οφείλουν να απευθύνονται σε νέους, κατά τεκμήριο ειδικευμένους, γενικούς χειρουργούς, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην χειρουργική παθολογία του παχέος εντέρου και εργαζομένους σε κέντρα, κατά τεκμήριο, εξειδικευμένα να θεραπεύουν αυξημένο αριθμό τέτοιων περιστατικών.

Παγκοσμίως, απουσιάζει ο κεντρικός-κρατικός και συντεταγμένος σχεδιασμός της εκπαιδεύσεως των χειρουργών στις νέες τεχνικές της χειρουργικής του παχέος εντέρου, η οποία επαφίεται στην πρωτοβουλία εξειδικευμένων επιστημονικών εταιρειών και κέντρων και επιτυγχάνεται με την διοργάνωση σειράς εξειδικευμένων σεμιναρίων. Τα σεμινάρια αυτά πρέπει να στοχεύουν:

• Στην προβολή της αναγκαιότητας εφαρμογής των νέων τεχνικών και το τελικό όφελος των ασθενών, όπως αυτά τεκμηριώνονται από την σύγχρονη γνώση, αποτυπώνονται σε κατευθυντήριες οδηγίες και εμφανίζονται στην βιβλιογραφία.
• Στην κατ’ αρχήν θεωρητική διδασκαλία των μεθόδων εφαρμογής των διαφόρων τεχνικών.
• Στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων των εκπαιδευομένων απαραίτητων για την εκτέλεση των συγκεκριμένων τεχνικών. Η διαδικασία περιλαμβάνει τα κατωτέρω στάδια:

α) την θεωρητική επίδειξη,

β) την υπό επίβλεψη εκπαίδευση σε ειδικώς σχεδιασμένους εξομοιωτές,

γ) την υπό επίβλεψη εκπαίδευση σε πειραματικά χειρουργεία,

δ) την υπό επίβλεψη εκπαίδευση σε νωπά-κατεψυγμένα πτώματα,

ε) την παρακολούθηση των συγκεκριμένων επεμβάσεων όταν εκτελούνται από εξειδικευμένους χειρουργούς,

στ) την συμμετοχή με σταδιακή εμπλοκή (βοηθός, χειριστής οπτικής, χειρουργός) σε συγκεκριμένες επεμβάσεις οι οποίες εκτελούνται κατ’ αρχήν από εξειδικευμένους χειρουργούς και

ζ) την εκτέλεση των συγκεκριμένων επεμβάσεων από τον εκπαιδευόμενο στον λειτουργικό του χώρο υπό την επίβλεψη και καθοδήγηση του εξειδικευμένου χειρουργού

Στην ελληνική πραγματικότητα υπάρχει ένας μάλλον σημαντικός αριθμός νέων χειρουργών οι οποίοι είναι ενημερωμένοι για τις σύγχρονες τάσεις στην χειρουργική αντιμετώπιση των παθήσεων, ιδιαιτέρως των κακοήθων, του παχέος εντέρου και του ορθού, όμως η εκπαίδευσή τους στις νέες χειρουργικές τεχνικές είναι περιορισμένη ή και ανύπαρκτη. Τούτο ισχύει τόσο σε ότι αφορά επεμβάσεις όπως η ΟΕΜ και η ΠΕΜ, όσο, και πολύ περισσότερο μάλιστα, σε ότι αφορά την λαπαροσκοπική προσέγγιση. Σχετικώς με την τελευταία, ορισμένοι νέοι χειρουργοί έχουν παρακολουθήσει σχετικά σεμινάρια, κυρίως στην αλλοδαπή, το περιεχόμενο των οποίων περιλαμβάνει κυρίως θεωρητική κατάρτιση και εξάσκηση σε εξομοιωτές ή και πειραματικό χειρουργείο. Ελλείπει όμως η συντεταγμένη και υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου εκπαίδευση σε ασθενείς.

Η Ομάδα Μελέτης του Κολο-Ορθικού Καρκίνου (ΟΜ-ΚΟΚ), τμήμα της Εταιρείας Μελέτης των Καρκίνων του Πεπτικού Συστήματος (ΕΜ-ΚΑΠΕΣ), έχει εντάξει στα καθήκοντά της την εκπαίδευση, μεταξύ άλλων, των νέων χειρουργών στις νέες τεχνικές της χειρουργικής του παχέος εντέρου και του ορθού, με έμφαση και στην λαπαροσκοπική προσέγγιση. Προς τον σκοπό αυτό σχεδιάζει την διοργάνωση σειράς εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Κάθε σειρά θα περιλαμβάνει:

Α) Την διοργάνωση δύο 3ήμερων σεμιναρίων. Κάθε σεμινάριο θα περιλαμβάνει:

• Παρουσίαση των συγχρόνων βιβλιογραφικών δεδομένων σχετικώς με το σκεπτικό, την αναγκαιότητα, τις τεχνικές ιδιαιτερότητες και τα αποτελέσματα των νέων τεχνικών και προσεγγίσεων.
• Παρουσίαση του εξοπλισμού, των τεχνικών βημάτων και των λεπτομερειών για την εκτέλεση των νέων επεμβάσεων με τις κλασικές και νέες προσεγγίσεις.
• Εκπαίδευση προς απόκτηση δεξιοτήτων σε εξομοιωτές στις διάφορες τεχνικές επεμβάσεων.
• Παρακολούθηση και συμμετοχή, υπό την επίβλεψη εξειδικευμένου εκπαιδευτή, σε επεμβάσεις σε ασθενείς με χειρουργικές παθήσεις του παχέος εντέρου και του ορθού.
• Αξιολόγηση της επιδόσεως εκπαιδευομένων και εκπαιδευτών.

Β) Την πρόσκληση εκπαιδευομένων στα κέντρα εργασίας των εκπαιδευτών, σε ομάδες και τακτά διαστήματα, για παρακολούθηση και συμμετοχή σε επεμβάσεις εφαρμογής των νέων τεχνικών και προσεγγίσεων και

Γ) Την εκτέλεση επεμβάσεων εφαρμογής των νέων τεχνικών και προσεγγίσεων από τους εκπαιδευόμενους στο κέντρο εργασίας τους υπό την άμεση επίβλεψη και καθοδήγηση προσκεκλημένου εξειδικευμένου εκπαιδευτή.

Δ) Την τελική αξιολόγηση του εκπαιδευομένου και έκδοση πιστοποιητικού επαρκούς μαθητείας.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ

Για την οργάνωση των εκπαιδευτικών σεμιναρίων στις νέες τεχνικές και προσεγγίσεις των παθήσεων του παχέος εντέρου απαιτείται:

Α) Η επιλογή του κατάλληλου συντονιστή και του διευθυντή της όλης εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ο συντονιστής πρέπει να έχει επιδοθεί επί μακρόν στην χειρουργική παθολογία του παχέος εντέρου, να είναι εξειδικευμένος στην εφαρμογή των νέων τεχνικών και στην λαπαροσκοπική προσέγγιση και να διαθέτει μακρά διδακτική εμπειρία στο αντικείμενο (βλέπε παράρτημα 1).

Β) Η επιλογή του σώματος των εξειδικευμένων και των ειδικών εκπαιδευτών , οι οποίοι οφείλουν να έχουν επιδοθεί στην χειρουργική του παχέος εντέρου, να έχουν διδακτική εμπειρία στην παρουσίαση όλων των σύγχρονων βιβλιογραφικών δεδομένων σχετικών με την εφαρμογή των νέων τεχνικών και να διαθέτουν σχετική εγχειρητική εμπειρία (βλέπε παραρτήματα 2 και 3).

Γ) Η επιλογή των εκπαιδευομένων. Οι εκπαιδευόμενοι πρέπει να διαθέτουν όλα τα κατωτέρω (βλέπε ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4):

• να είναι νέοι ειδικευμένοι χειρουργοί ή ειδικευόμενοι στα δύο τελευταία έτη της ειδικότητας της γενικής χειρουργικής,
• να εργάζονται ή να έχουν εξασφαλίσει την άμεση εργασία τους σε κέντρο – χειρουργική κλινική εξειδικευμένη ή με μεγάλο αριθμό περιστατικών ή στις νόσους (νεοπλάσματα) του παχέος εντέρου,
• να εργάζονται σε κέντρο – χειρουργική κλινική, ο διευθυντής της οποίας να επιτρέπει και να προάγει την εφαρμογή των νέων τεχνικών και της λαπαροσκοπικής προσεγγίσεως στην χειρουργική των παθήσεων του παχέος εντέρου, από ομάδα επαρκώς εκπαιδευμένων υφισταμένων του χειρουργών
• να εργάζονται σε κέντρο – χειρουργική κλινική, η οποία διαθέτει τα καταλλήλως εξοπλισμένα χειρουργεία για την εκτέλεση ανοικτών και λαπαροσκοπικών επεμβάσεων του παχέος εντέρου και του ορθού.

Δ) Η επιλογή του κατάλληλου νοσηλευτικού ιδρύματος, το οποίο, για την οργάνωση των εκπαιδευτικών σεμιναρίων, πρέπει να διαθέτει:

• χειρουργική κλινική εξειδικευμένη ή με μεγάλο αριθμό περιστατικών ή στις νόσους (νεοπλάσματα) του παχέος εντέρου,
• υπεύθυνο χειρουργό της χειρουργικής κλινικής, ο οποίος θα διευκολύνει και θα ευοδώσει την διοργάνωση των εκπαιδευτικών σεμιναρίων,
• χώρο διεξαγωγής των εργασιών των εκπαιδευτικών σεμιναρίων, με κατάλληλο οπτικο-ακουστικό εξοπλισμό και ευχέρεια μεταδόσεως εικόνας και ήχου από τους χώρους των χειρουργείων,
• χειρουργεία καταλλήλως εξοπλισμένα για την εκτέλεση ειδικών και λαπαροσκοπικών επεμβάσεων του παχέος εντέρου και του ορθού.